Хезмәт

Балтач районы

16+
Азьлане

Со милям одӥг!

Таӵе адямиос дунне вылын шер вордско.

Со милям одӥг!

3 феврале 1946 арын Ӟаны гуртын улӥсь Анастасия но Василий Ермаковъёслэн семьяязы пизы вордскиз. Та семья понна пумтэм бадӟым шумпотон вал песяй-бабайлы, анай-атайлы, ньыль апайёсызлы но ӵыжы-выжыосызлы. Тодӥсько, атайлэн верамезъя: «Ӟучарня нунал вал со. Вазь ӵукна султыса Ципья базаре гын сапег вузаны мыныны дасяським (атай милям усто гын сапег лэсьтӥсь вал). Кузпалэ куаретӥз ик, туннэ мар ке но луоз, пе. Озьы но, аслам анаелы вераса, Кунаев Иванэн пыдын базаре кошким. Иванлы шуисько, туннэ пи вордскиз ке, тынэсьтыд нимдэ сёто. Базармы удалтӥз, гын сапегъёсты вузамы, дорамы бертыса ӟеч ивор кылӥмы. Пимы вордскем! Ма быдӟа шумпотон вал со». Верам кылзэ атай быдэстӥз, пиезлы Иван ним сётӥз. Котькыӵе нимлэн аслаз валэктонэз вань вылэм. Иван ним «Инмарлэн кузьымез» луэ.

Анай-атайлэн шумпотонзы, сюлэм шунтӥсьсы, осконзы вал одӥг гинэ пизы Иван. Со таза, чырткем, чеберлыкез валась, ужын тыршись, анай-атайзэ, апай-сузэръёссэ яратӥсь, кадырзэс валась, котырысьтыз песяй-бабайзэ, ӵыжы-выжыоссэ, гурт калыкез гажась, уженыз данъяськымон мед луоз шуыса малпазы, дыр, соос. Анай-атайлэн вань малпанъёссы быдэсмизы кадь. Агае вань улонзэ ас вордскем гуртаз ортчытэ.

Пичиысен ик атай но бабай сое котькыӵе ужлы дышетӥзы, ачиз но туж чырткем, тунсыкъяськись пияш вал. «Ужлы пичиысен ик дышетсконо», — шуоз вал бабай. Ужлы дышетскон сяна, ӟеч сямъёслы дышетсконо ук. «Муртлэсьсэ эн басьтэ, муртлы секыт кылъёс эн вералэ, котырысь муртъёсты гажаны дышетске, корка пырем муртэ нянь веръятэк эн лэзе», — таиз но бабайлэн кылъёсыз. Пичиысен та кылъёс сюлме пыӵаса кылиллям, дыр.

Школаын агае усто дышетскиз, котьмаин тунсыкъяськиз, киужлы быгатӥсь, усто кырӟась-эктӥсь, арганчи. Эшъёссэ но ас котыраз люканы быгатэ вал.

Ципья школаын 11 классэз йылпумъям бераз, Ӟаны школалэн директорез Гришкин Иван Дмитриевич агайлы дышетӥсьлэсь ужзэ ӵектӥз, малы ке шуоно гуртын дышетӥсьёс ӧй вал. Трос гинэ нылъёсты но пиосты, соослэн быгатонлыкъёссылы оскыса, школае ужаны басьтӥз Иван Дмитриевич. Берло соос институтъёсты йылпумъяса, устоесь дышетӥсьёс луизы.

Со вал 1963 арын. Со дырысь 40 ар ӵоже агае улонзэ но ужзэ герӟаз нылпиосын. Дышетон ужзэ уретытэк йылпумъяз Удмурт пединститутлэсь физико-математической факультетсэ. Армиын служить карыса бертэм бераз, егит дышетӥсьлэсь котыр ласянь быгатонлыкъёссэ адӟыса, ёросысь кивалтэт 1974 арын Ӟаны школае директоре юнматӥз. Тӥни со дырысен кивалтон удысын. Ог интыяз сылыны тодӥсьтэм мурт туж секыт но кылкутонэз кулэ карись ужез вуттыса быдэсъяз. 

Ас котыраз усто, ас предметсэ умой тодӥсь-валась, нылпиосын ужаны быгатӥсь дышетӥсьёсты люканы быгатэменыз, школа ёросын азьветлӥсьёс радэ потӥз.

Ужаз котькыӵе вакытэз вал: умоезлы шумпотылӥз, секытъёсызлы пумит сётскытэк вормылӥз, вуоно нуналъёслы оскыса. Котькыӵе ужын но кивалтӥсь шоры учко. Ужамтэ ужез но ӧз кыльы, дыр, агаелэн 40 ар ӵоже школаын ужатозяз. Самой секыт аръёсы тупаз солы ужаны. Таӵе аръёс но вал, куке дышетӥсьёс ӧз тырме, луизы ке но улон интызы ӧй вал. Лэсьтӥськон ужен вырыны тупаз кивалтӥсьмылы. Дышетӥсьёслы улон коркаос, нылпиослы интернат, столовой лэсьтон — ваньмыз солы усиз. Интыысь кивалтӥсьёсын но кенешыса ужаны быгатӥз, юрттӥзы.

Тужгес бадӟым шумпотон вал гурт калыклы, пиналъёслы, анай-атайёслы 2003 арын. Гуртамы туж чебер, кык этажо школа лэсьтӥзы, школа — со гуртлэн шорсюлмыз ук. Школаын тодон-валан басьтыны вань луонлыкъёс вань, кружокъёс ужало, музыкая школа, бадӟым спортзалын пӧртэм секциос ужало.

Дышетӥсь коллективен, анай-атайёсын огкылысь луыса, дышетскисьёслы тодон-валан сётыса, соосыз вань умоезлы гинэ дышетыса, школа азьлань мынэ. Со понна трос тыршоно.

Кивалтӥсь усто, дыше-тӥсьёс вылӥ тодонэн, дышетскисьёс мылкыдоесь, тыршисесь, соосын валтыны гинэ кулэ. Соинтэк-а берло аръёсы школаысь дышетскисьёс ёросын, республикаын пӧртэм предметъёсын ортчись олимпиадаосын призовой интыосы вутскизы? Дышетон удысын выль амалъёсты пыртыса ужамлэн бервылыз со. Мон агайлы паймисько вал, кызьы со ваньзэ тодэ, котькуд предметэз пыр-поч валаса дышетӥсьёслы визь-кенешъёс сётэ. Котькуд предмет милям нырысетӥ интыын вал. Тужгес усто ортчо вал предметъёслы сӥзем арняос. 

Улон шоры лэчыт синмын учкыны, ваньзэ синйылтыны, висъяны но жингрес кылын пусйылыны быгатӥз агае.

Трос лэсьтӥз со школамылэсь данзэ ӝутонын, удмурт калыклэсь культуразэ азинтонын, анай-атай кылмес ӟечгес дышетон ласянь. Школаысь пиналъёслэсь удмурт фольклор ансамбльзэс котькин тодэ, клубын но фольклор ансамбль ужа, со ваньмыз Иван Васильевичлэн кутскеменыз, азьланьтэменыз. Концертъёсын, спектакльёсын палэн гуртъёсы но вуиськомы вал.

1987 арын гуртамы выль лулчеберетъя юрт пуктӥзы, вань гурт калыклы, бускель гуртъёслы но бадӟым шумпотон вал со. Та чебер юртэз усьтонлы агай Ижевске мыныса, культурая Министерствоен герӟаськыса, удмурт «Тюрагай» ансамблез вайыны быгатӥз. Соос бӧрсьы спектакльёсын вуизы Удмурт драмтеатрысь артистъёс но. Ку адӟысал ай гурт калык удмурт спектакльёсты? Быдэс странае тодмо луэм «Италмас» но, «Айкай» но бере ӧз кыле. 

Нош школаын ортчем ужрадъёс, гуртын луэм праздникъёс — ваньмыз дышетӥсь коллектив вылэ усе вал. Тыршимы, чидамы. Улонын ужаса гинэ уд улы ук, шутэтскон но, шулдыръяськон но кулэ, мылкыдэз ӝутон.

Ужан сяна дор но вал, семья но вань. Агае Рая Петровнаен семья кылдытыса, 3 нылпиоссэс пыд йылазы султытӥзы, ваньзы соос вылӥ тодон-валанэн, атайзы кадь тыршисесь, котьмар ужлы устоос. 

Тыршем ужъёсызлэн бервылыз но умой. Ужъёсыз пӧртэм гинэ Ушъян грамотаосын пусъемын, соос пӧлысь СССР-ысь калыкез дышетонъя Министерстволэн грамотаез, «Калык дышетонысь отличник» дано ним. Котырысьтыз усто дышетӥсьёсыз но республиканской, российской грамотаосын пусъемын.

Агае мынам дорын но, гуртын но авторитето мурт. Апайёс но звонить каризы ке, нырысь ик «Иванлэн улонэз, тазалыкез кыӵе ай» шуыса юало вал. Милям выжыысь самой чеберез, ӝужыт веськрес мугоро, синмаськымон, йыгмыт, усто, аспӧртэмлыко воргорон. Атай огшоры Иван ним понымтэ, дыр. Быдэс улоназ ужаз, Инмар юрттэм, дыр, солы.

Агайлэн нимыз гуртын гинэ ӧвӧл, ёросын, асьме республикаын, удмурт республикаын но тодмо. Удмурт калыклэсь культуразэ, йылолъёссэ, сямъёссэ утьыны но ӝутыны тыршемез понна Ермаков Иван Васильевичлэн нимыз Удмуртиысь Ушъян книгае пыртэмын.

Таӵе адямиос дунне вылын шер вордско. Сое верам потэ, агай, тон улытозяд бадӟым букваен Азьветлӥсь луид.
Аресэд уно шуыса эн паймы. Тазалыкен, шумпотыса улыны мед кылдоз. Вордскем нуналэныд!

Сузэред Тоня

Следите за самым важным и интересным в Telegram-каналеТатмедиа

Читайте новости Татарстана в национальном мессенджере MАХ: https://max.ru/tatmedia

Без социаль челтәрләрдә:  ВКонтакте, ВКонтакте, ТикТок, Ютуб, Одноклассники, Телеграм, Яндекс.Дзен

Район тормышына кагылышлы иң мөһим яңалыкларыбызны Балтаси_Хезмэт телеграм каналыбызда да укыгыз.


Оставляйте реакции

0

0

0

0

0

К сожалению, реакцию можно поставить не более одного раза :(
Мы работаем над улучшением нашего сервиса

Нет комментариев

Теги: Ӟаны школа Иван Васильевич Ермаков